Tìm Món ăn Tìm nhà hàng - quán ăn
Thông tin cần tìm
Du lịch ẩm thực
  E-mail        Bản để in           Chia sẻ:         

Rượu cần - Bản sắc núi rừng Tây Nguyên
22/12/2009
Uống rượu cần là một nét văn hóa không thể thiếu trong các lễ hội của người Tây Nguyên. Sau mỗi vụ mùa, đồng bào Tây Nguyên thường dùng các sản phẩm thu hoạch được như gạo, sắn hoặc gạo nếp để chế biến các hũ rượu cần cho các buổi tiệc. Rượu cần được quý vì nhiều lẽ. Người dân Tây Nguyên cho rằng, rượu của họ là do Giàng (trời) bày cho cách làm, mỗi khi cúng Giàng hoặc tế lễ thần linh phải có rượu cần thì lời cầu nguyện mới linh nghiệm. Thứ nữa, rượu cần được làm khá công phu bằng chất liệu là lương thực - thứ sản phẩm nuôi sống con người.

Cách làm

Tại Tây Nguyên, rượu cần thường được các dân tộc như K’Ho, Giarai, Rhade làm bằng bắp ngô, củ sắn hoặc gạo tẻ, khi có lễ đặc biệt quan trọng thì dùng gạo nếp. Phương pháp làm rượu đơn giản, gạo nấu thành cơm, trộn với trấu, dàn mỏng rồi đem phơi.

Men rượu được người dân tộc chế từ vỏ cây hiam lấy trong rừng trộn với bột ớt, bột gừng, riềng, bột gạo, một số thứ lá và rễ cây khác, trộn với nước và vắt thành từng bánh nhỏ, phơi thật khô, sau đó để từ 10 – 15 ngày giã nhỏ rắc lên trên nia cơm, cuối cùng đem trộn thêm một lần trấu nữa rồi đổ vào ché trấu ủ từ 1 đến 2 ngày và lấy lá chuối khô ủ kín. Rượu ngon hay dở là phụ thuộc vào tài khéo tay của người làm rượu khi tạo men và ủ rượu.

Một ché rượu ngon đối với người thưởng ngoạn phải là có mùi thơm, vị đắng và ngọt; người uống cảm thấy cay nồng đầu lưỡi, ngọt ngọt nơi cổ. Khi uống lót lá chuối tươi ở trên, đổ nước lá đầy ché (dụng cụ để đựng rượu), dùng cần cắm xuyên qua các tầng lá xuống đáy chóe, uống cạn đến đâu lại chế thêm nước lã đến đấy.Văn hóa thưởng thức Ở Tây Nguyên, dù nhà rông của làng hay nhà sàn của từng gia đình, luôn luôn có một cây cọc uống rượu.

Cọc uống rượu của gia đình thường chỉ nhô lên mặt sàn chừng 1 mét, nhưng ở nhà rông thì cao vút đến tận nóc, trên đầu cây có hoa văn trang trí, tua ren hoa lá sặc sỡ. Khi uống rượu, chủ nhà đem ché buộc vào cọc, mở nắp bỏ lớp lá đậy trên miệng, đổ đầy nước, để chừng 1 giờ đồng hồ cho rượu ngấm.

Nước múc ở những con suối trong veo, đựng trong những trái bầu khô, vỏ lên nước đen bóng, như gỗ mun. Uống rượu cần không bao giờ dùng ly, dùng chén mà dùng cần làm bằng cây dương xỉ, cây giang được thông 2 đầu.

Khi uống cắm cần vào ché, ngồi vít cần vừa tầm mà uống. Cần uống rượu là những đoạn trúc được thông ruột, dài chừng một mét.Uống rượu cần có những nghi lễ độc đáo. Chủ nhà mở ché rượu và đọc lời cầu khấn Giàng đem lại sức khỏe, may mắn cho khách.

Sau đó, chủ nhà nếm trước một ngụm nhỏ rồi nâng cần trao cho khách. Khách nên đỡ lấy cần bằng hai tay, tay trái đặt lên đầu cần, tay phải cầm phần thân cần sát miệng ché, nhẹ nhàng vuốt dọc lên rồi uống.

Chủ nhà sẽ “thân chinh” hoặc cử một người, thường là những thiếu nữ mặc váy thổ cẩm thêu hoa văn xinh đẹp, cầm ca (trước kia thường dùng sừng trâu) tiếp nước vào ché. Người Tây Nguyên uống rượu rất công bằng, cách rót nước như vậy gọi là đong “kang”. Khi rót hết nước trong ca, nghĩa là khách đã uống hết phần rượu.

Ngoài ra cũng thường thấy để xét công bằng về lượng rượu cho mỗi người, chủ nhà dùng cành cây gác ngang miệng ché, có nhánh cắm xuống mặt nước một đoạn chừng một phân.

Khi người uống hút rượu, mực nước thấp xuống, đến đoạn đầu nhánh cây là đủ phần mình.Không giống với các dân tộc khác, người Êđê và M’nông chỉ dùng một chiếc cần duy nhất để uống.

Thứ tự uống cũng khác: khi thầy cúng cúng xong, mọi người vít cần uống rượu theo thứ tự; nữ uống trước, nam uống sau hoặc theo thứ tự; chủ nhà, thầy cúng, anh hoặc em bà chủ nhà, người già, nếu có khách quý thì chủ nhà uống xong cầm cần mời khách.

Đều hết sức đặc biệt là cần rượu duy nhất đó không bao giờ rời khỏi bàn tay con người, ai đó mà thả cần rượu ra khỏi tay là thất lễ với chủ nhà. Khi trao cần rượu cho người khác phải dùng đầu ngón tay bịt lỗ đầu cần.

Cái say của rượu cần không giống cái say của bất cứ loại rượu bia nào. Chất men thơm nồng làm cho du khách lâng lâng ngây ngất, và kỳ lạ là dẫu say nhưng vẫn cứ uống được mãi, bởi tiếng cồng, chiêng ngân vang giữa cái nắng, cái gió bao la của Tây Nguyên đại ngàn, hay ánh lửa bập bùng trong bóng đêm hoang sơ của núi rừng.

 
lượt xem: 7893